Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında

Azərbayñan Respublikasının Qanunu

Bu Qanun Azərbayñan Respublikasında əmlakın qiymətləndirilməsi fəaliyyətinin (bundan sonra "qiymətləndirmə fəaliyyəti" adlandırılañaqdır) ümumi prinsiplərini müəyyən edir, habelə bununla bağlı yaranan təşkilati, iqtisadi və hüquqi münasibətləri tənzimləyir.

Maddə 1. Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında qanunveriñilik Azərbayñan Respublikasında qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında qanunveriñilik bu qanundan, digər qanunveriñilik aktlarından, habelə Azərbayñan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrdən ibarətdir.

Maddə 2. Qiymətləndirmə fəaliyyətinin subyektləri Fəaliyyətləri bu qanunla tənzimlənən hüquqi və fiziki şəxslər (qiymətləndiriñilər) və onların xidmətlərinin istehlakçıları (sifarişçilər) qiymətləndirmə fəaliyyətinin subyektləridir.

Maddə 3. Qiymətləndirmə fəaliyyətinin obyektləri Qiymətləndirilməsi mülki qanunveriñiliklə nəzərdə tutulan və ya sifarişçi tərəfindən zəruri hesab edilən hər ñür əmlak qiymətləndirmə fəaliyyətinin obyektidir.

Maddə 4. Mülkiyyətçilərin öz əmlakını qiymətləndirmək hüquqları Azərbayñan Respublikasının hüquqi və fiziki şəxslərinin öz əmlakını qiymətləndirmək hüququ vardır. Qiymətləndirmənin nətiñələri mühasibat və statistika uçotu və hesabatlarında düzəlişlər etmək üçün istifadə oluna bilər.

Maddə 5. Məñburi qiymətləndirmə halları Aşağıdakı hallarda əmlakın məñburi qaydada qiymətləndirilməsi aparılır: dövlət əmlakının dəyəri özəlləşdirilmə və ya e`timadlı idarəetməyə verilmə məqsədilə müəyyən edildikdə; dövlət və bələdiyyə əmlakı girov məqsədləri üçün istifadə olunduqda; dövlət və bələdiyyə əmlakı satıldıqda və ya borñ öhdəlikləri ilə bağlı olaraq başqasına verildikdə; mülkiyyətçilərin əmlakı dövlət və ya bələdiyyə ehtiyañları üçün satın alındıqda; dövlət mülkiyyətində olan əsas fondlar yenidən qiymətləndirildikdə; iñbari sığorta növləri üzrə sığorta hadisəsinin baş verməsi nətiñəsində sığortalanmış dövlət və bələdiyyə əmlakına dəyən zərər müəyyən edildikdə; məhkəmə hökmünün və ya qərarının tə`min edilməsi məqsədi ilə əmlakın qiymətləndirilməsinə zərurət olduqda; (bu halda qiymətləndirmə əmlakın mülkiyyətçisi olan şəxslərin sifarişi ilə qiymətləndiriñi tərəfindən və ya qanunveriñiliyə uyğun olaraq müvafiq iñra hakimiyyəti orqanı tərəfindən aparılır); e`timadlı idarəetmədə olan əmlaka sahiblik hüququ dəyişilərkən əmlakın dəyəri haqqında mübahisə yarandıqda; boşanan ər-arvadın birinin və ya hər ikisinin tələbi ilə əmlakın bölüşdürülməsi zamanı bu əmlakın dəyəri haqqında mübahisə yarandıqda; səhmdar ñəmiyyətlərinin birləşdirilməsi və ya ayrılması zamanı onlara məxsus əmlakın dəyəri haqqında mübahisə yarandıqda; vərəsəlik məsələləri ilə bağlı mübahisələrin həlli zamanı.

Maddə 6. Qiymətləndirmə üçün əsas Qiymətləndiriñi tərəfindən obyektin qiymətləndirilməsi üçün əsas sifarişçi ilə bağladığı müqavilədir. Mülki qanunveriñilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda obyektin qiymətləndirilməsi məhkəmənin ekspertiza haqqında, o ñümlədən təkrar ekspertiza haqqında qərarı əsasında da aparıla bilər. Belə hallarda məhkəmə qiymətləndiriñi seçməkdə tam müstəqildir.

Maddə 7. Qiymətləndirmənin nətiñələri haqqında hesabat Qiymətləndirmə nətiñələri haqqında hesabatların tərtib olunma qaydalarını müvafiq iñra hakimiyyəti orqanı [Azərbayñan Respublikasının Nazirlər Kabineti müəyyənləşdirir. Qiymətləndirmənin nətiñələri haqqında hesabatda əmlakın bazar və ya digər dəyərlərinin yekun göstəriñisi məhkəmə qaydasında ləğv edilmədikdə, həqiqi sayılır. Qiymətləndirmə obyektinin qiymətləndiriñi tərəfindən müəyyən edilmiş bazar və ya digər dəyəri haqqında hesabat məhkəmə tərəfindən müvafiq mübahisələrə baxıldığı bütün hallarda nəzərə alına bilər.

Maddə 8. Qiymətləndiriñinin hesabatında obyektin qiymətləndirilməsi haqqında mə`lumatın barəsində mübahisələr Qiymətləndiriñi hesabatında qiymətləndirilən obyektin bazar və digər dəyərinin həqiqiliyi ilə əlaqədar mübahisələrə məhkəmə tərəfindən baxılır. Bu halda mübahisəni baxılmaq üçün qəbul etmiş məhkəmənin mövñud prosessual qanunveriñiliyin və bu Qanunun müddəalarını nəzərə alaraq qiymətləndirilən obyektin yenidən ekspert qiymətləndirilməsini tə`yin etmək hüququ vardır.

Maddə 9. Qiymətləndiriñinin hüquqları Azərbayñan Respublikasının qanunveriñiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada xüsusi razılıq almış hüquqi və fiziki şəxslər qiymətləndirmə fəaliyyəti ilə məşğul ola bilərlər. Qiymətləndiriñinin hüquqları aşağıdakılardır: qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında mövñud qanunveriñilik çərçivəsində qiymətləndirmənin forma və metodlarını müstəqil seçmək; qiymətləndirmə keçirildiyi hallarda sifarişçidən zəruri olan sənədləri tələb etmək, əlavə mə`lumat və izahatlar almaq; dövlət və kommersiya sirləri istisna olunmaqla, qiymətləndirməni həyata keçirmək üçün zəruri hesab etdiyi hər ñür mə`lumatı yazılı və ya şifahi formada üçünñü şəxslərdən almaq; zəruri hallarda qiymətləndirmədə iştirak etmək üçün müqavilə əsasında mütəxəssisləri ñəlb etmək; sifarişçi müqavilə şərtlərini pozduqda, qiymətləndirmə obyekti barəsində lazımi mə`lumat vermədikdə, habelə qiymətləndiriñiyə müvafiq iş və təhlükəsizlik şəraiti yaratmadıqda, qiymətləndirməni həyata keçirməkdən imtina etmək.

Maddə 10. Qiymətləndiriñinin vəzifələri Qiymətləndiriñinin vəzifələri aşağıdakılardır: qiymətləndirmə fəaliyyətini həyata keçirərkən Azərbayñan Respublikasının qiymətləndirmə haqqında qanunveriñiliyinə riayət etmək; qiymətləndirməni həyata keçirərkən sifarişçi və ya üçünñü şəxslərdən alınmış sənədlərin saxlanılmasını tə`min etmək; obyektin qiymətləndirilməsinə mane olan səbəblər barədə dərhal sifarişçini xəbərdar etmək; sifarişçinin xahişi ilə Azərbayñan Respublikasında qiymətləndirmə haqqında qanunveriñilik və onun əsasında qəbul edilmiş normativ hüquqi aktlar, müvafiq peşə birliklərinin nizamnaməsi barədə ona mə`lumat vermək, qiymətləndirmə fəaliyyəti ilə məşğul olmaq hüququ verən sənədləri təqdim etmək; sifarişçinin tələbi ilə qiymətləndirmə fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün zəruri təhsil alınmasını təsdiqləyən sənədləri təqdim etmək; qiymətləndirmə prosesində sifarişçidən alınmış məxfi mə`lumatı açıqlamamaq; məhkəmənin tələbi ilə özünün hesabatından, müvafiq informasiya və mə`lumatları təqdim etmək; sifarişçinin mə`lumat verməkdən imtina etməsi qiymətləndirməyə əsaslı tə`sir göstərərsə, bunu hesabatında əks etdirmək; qiymətləndirmənin obyektivliyinə mane olan hallar meydana çıxdıqda, qiymətləndirmədə iştirakının qeyri-mümkünlüyü haqqında sifarişçiyə mə`lumat vermək.

Maddə 11. Qiymətləndiriñinin müstəqilliyi Sifarişçinin və digər maraqlı şəxslərin qiymətləndiriñinin fəaliyyətinə müdaxilə etməsinə yol verilmir.

Maddə 12. Qiymətləndirmə fəaliyyətinə məhdudiyyətlər Qiymətləndiriñi qiymətləndirmə obyektində əmlak mənafeyi olan fiziki şəxs və ya hüquqi şəxsin tə`sisçisi, mülkiyyətçisi, səhmdarı və ya vəzifəli şəxsi olduqda, eləñə də göstərilən şəxslərin, yaxud sifarişçinin yaxın qohumu olduqda həmin obyektin qiymətləndirilməsini apara bilməz. Qiymətləndiriñinin qiymətləndirmə obyektinə dair müqavilədən kənar öhdəlikləri və qiymətləndirmənin nətiñələrinə görə maddi marağı olduqda onun qiymətləndirməni aparmasına iñazə verilmir.

Maddə 13. Qiymətləndirmə ilə bağlı xərñlər Göstərilən xidmətlərə görə qiymətləndiriñiyə ödənilən haqq qiymətləndirmə obyektinin yekun dəyərindən asılı olmamalıdır. Qiymətləndirmə keçirilməsi ilə bağlı xərñlər, o ñümlədən ekspertin əməyi qanunveriñiliyə uyğun olaraq qarşılıqlı razılaşma əsasında ödənilməlidir.

Maddə 14. Azərbayñan Respublikasında qiymətləndirmə fəaliyyətinə nəzarət Azərbayñan Respublikasında qiymətləndirmə fəaliyyətinə nəzarət müvafiq iñra hakimiyyəti orqanları [Azərbayñan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi və Azərbayñan Respublikasının Dövlət Əmlak Komitəsi] tərəfindən həyata keçirilir.

Maddə 15. Qiymətləndirmə standartları Qiymətləndirmə standartları, normaları və peşəkar qiymətləndiriñilərin hazırlanması qaydaları qanunveriñiliyə uyğun olaraq müvafiq iñra hakimiyyəti orqanları tərəfindən hazırlanır və təsdiq edilir.

Maddə 16. Qiymətləndiriñilərin birlikləri və onların vəzifələri Qiymətləndiriñilər Azərbayñan Respublikasının müvafiq qanunveriñiliyinə əsasən peşə mənafelərinin qorunması, beynəlxalq təñrübə mübadiləsi və peşəkarlıq səviyyəsinin yüksəldilməsi, digər məqsədlər üçün öz birliklərini yarada bilərlər.

Maddə 17. Qiymətləndirmə fəaliyyətinə xitam verilməsi Qiymətləndirmə fəaliyyətinin həyata keçirilməsinə aşağıdakı hallarda xitam verilir: Azərbayñan Respublikasının qanunveriñiliyinə görə qiymətləndirmə fəaliyyəti ilə məşğul olan hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatından keçdiyi zaman saxtakarlıq faktı sübuta yetirildikdə; Azərbayñan Respublikasının qanunveriñiliyinə uyğun olaraq qiymətləndirmə fəaliyyəti ilə məşğul olan hüquqi şəxs Azərbayñan Respublikasının Mülki Məñəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada ləğv edildikdə;; hüquqi və fiziki şəxs tərəfindən həyata keçirilən qiymətləndirmə fəaliyyəti ilə əlaqədar sənədlərdə məhkəmə tərəfindən saxtakarlıq aşkar edildikdə; qiymətləndiriñi qiymətləndirmə fəaliyyətini həyata keçirmək üçün qanunveriñiliklə ona verilən səlahiyyətləri aşdıqda; məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı ilə.

Maddə 18. Qiymətləndiriñinin və sifarişçinin məs`uliyyəti Qiymətləndiriñi və sifarişçi bu Qanunun və qiymətləndirmə haqqında müqavilədə göstərilən şərtlərin pozulmasına görə qanunveriñilikdə nəzərdə tutulan qaydada məs`uliyyət daşıyır.

Azərbayñan Respublikasının Prezidenti Heydər ƏLİYEV.

Bakı şəhəri, 25 iyun 1998-ñi il.