Xronometraj metodu ilə müşahidə
aparılması Qaydalarının təsdiq
edilməsi barədə Azərbaycan Respublikasının
Nazirlər Kabinetinin Qərarı
Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin
təsdiq edilməsi, qüvvəyə minməsi
və bununla bağlı hüquqi tənzimləmə
məsələləri haqqında Azərbaycan
Respublikası Qanununun və bu Qanunla təsdiq
edilmiş Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin
tətbiq edilməsi barədə Azərbaycan
Respublikası Prezidentinin 2000-ci il 30 avqust tarixli
393 nömrəli Fərmanının icrasını
təmin etmək məqsədi ilə Azərbaycan
Respublikasının Nazirlər Kabineti qərara
alır:
1. Xronometraj metodu ilə müşahidə
aparılması Qaydaları təsdiq edilsin
(əlavə olunur).
2. Bu qərar 2001-ci il yanvarın 1-dən qüvvəyə
minir.
Azərbaycan Respublikasının Baş naziri
A. RASİ-ZADƏ
Bakı şəhəri, 13 yanvar 2001-ci il
Xronometraj metodu ilə müşahidə
aparılması Qaydaları
1. Ümumi müddəalar
1.1. Bu Qaydalar Azərbaycan Respublikasının
Vergi Məcəlləsinə uyğun olaraq,
vergi orqanları tərəfindən vergi ödəyicilərinin
gəlir götürmək üçün istifadə
etdikləri, yaxud vergi tutulan obyektlərin saxlanılması
ilə bağlı olan istehsal, anbar, ticarət
və digər binalarda (bundan sonra-obyektlər)
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş
qaydada xronometraj metodu ilə müşahidə
aparılması qaydalarını müəyyən
edir.
1.2. Müşahidə aparılmasının
məqsədi vergi ödəyicilərinin obyektlərində
istehsal həcminin və malların (işlərin,
xidmətlərin) satış dövriyyəsinin
müəyyən edilməsidir.
2. Müşahidənin təşkili
2.1. Vergi orqanları tərəfindən aşağıdakı
hallarda müşahidə aparıla bilər:
2.1.1. vergi ödəyicilərinin təqdim
etdikləri vergi bəyannamələrinin araşdırılması
zamanı onların obyektlərində müşahidə
aparılması zərurəti yarandıqda;
2.1.2. əlavə dəyər vergisi ödəyicisi
kimi qeydiyyatdan keçmədən fəaliyyət
göstərən vergi ödəyicilərinə
məxsus obyektlərdə əlavə dəyər
vergisi üzrə vergi öhdəliklərinin
aşkar edilməsi zərurəti yarandıqda;
2.1.3. obyektdə aparılan sonuncu müşahidədən
sonra istehsal həcminin və ya satış
dövriyyəsinin artması (azalması) barədə
vergi ödəyicisi tərəfindən vergi
orqanlarına rəsmi müraciət olunduqda.
2.2. Vergi ödəyicilərinin obyektlərində
müşahidə aparılması müşahidəyə
hazırlıqdan, bilavasitə müşahidənin
aparılmasından, müşahidə məlumatlarının
ümumiləşdirilməsindən, təhlilindən
və nəticələrinin rəsmiləşdirilməsindən
ibarətdir.
2.3. Hər bir konkret halda müşahidə
aparılmasının zəruriliyi vergi orqanının
rəhbəri tərəfindən əsaslandırılır
və onun rəhbəri (rəhbərin müavini)
Azərbaycan Respublikasının Vergilər
Nazirliyi tərəfindən təsdiq olunmuş
forma üzrə müvafiq qərar çıxarır.
2.4. Vergi ödəyicisinin uçotda olduğu
vergi orqanının müraciətinə əsasən
vergi ödəyicisinin fəaliyyət göstərdiyi
ərazinin vergi orqanı tərəfindən
müşahidə keçirilə bilər. Bu
halda müşahidənin keçirilməsi barədə
qərar vergi ödəyicisinin fəaliyyət
göstərdiyi ərazinin vergi orqanının
rəhbəri (rəhbərin müavini) tərəfindən
qəbul edilir. Müşahidənin nəticələri
müraciət etmiş vergi orqanına bildirilməlidir.
2.5. Müşahidə vergi orqanlarının
vəzifəli şəxsi (şəxsləri)
tərəfindən aşağıdakı
ardıcıllıqla həyata keçirilir:
2.5.1. müşahidə vergi ödəyicisinə
əvvəlcədən xəbərdarlıq
edilmədən başlanılır və onun
iş vaxtı ərzində aparılır.
Vergi orqanının vəzifəli şəxsi
(şəxsləri) bilavasitə müşahidəyə
başlayarkən, vergi orqanının müşahidənin
aparılması haqqında qərarını
vergi ödəyicisinə təqdim edir;
2.5.2. obyektin müşahidədə iştirak
edən nümayəndəsinin şəxsiyyəti
müəyyənləşdirilir, hüquqi
və ya fiziki şəxsin bütün rekvizitləri
onun hüquqi sənədlərinə istinad
etməklə dəqiqləşdirilir;
2.5.3. müşahidənin aparılması
obyektin normal fəaliyyətinə maneçilik
törətməməlidir;
2.5.4. müşahidə zamanı müəyyən
edilmiş göstəricilər hər iş
gününün sonunda müvafiq qaydada rəsmiləşdirilir;
2.5.5. müşahidə 15 iş günündən
çox olmayan müddətdə aparıla bilər.
Zəruri hallarda vergi orqanının rəhbərinin
qərarı ilə müşahidənin keçirilməsi
əlavə 15 iş günü müddətinə
uzadıla bilər.
2.6. Zəruri hallarda müşahidəyə
başlamazdan əvvəl müşahidə
aparılmalı olan obyektdə malın (işin,
xidmətin) qiymətini müəyyən etmək
məqsədilə nəzarət qaydasında
mal (iş, xidmət) alqısı həyata
keçirilir və bu cəlb edilmiş müşahidəçilərin
iştirakı ilə müvafiq qaydada rəsmiləşdirilir.
2.7. Müşahidə keçirilən zaman
vergi ödəyicilərinin eyni xüsusiyyətli
və ya eyni cinsli mallara (işə, xidmətə)
tətbiq etdikləri qiymətlərin nəzarət
qaydasında mal alqısı zamanı rəsmiləşdirilmiş
qiymətlərdən 30 faizdən çox (aşağı
və ya yuxarı) fərqli müəyyənləşdirilməsi
faktları aşkar edildikdə, istehsal həcmi
və ya satış dövriyyəsi nəzarət
qaydasında mal alqısı zamanı rəsmiləşdirilmiş
qiymətlər nəzərə alınmaqla
hesablanır.
2.8. Müşahidənin nəticələri
müəyyən edilmiş gündəlik göstəricilər
əsasında orta günlük göstərici
hesablanmaqla ümumiləşdirilir və bu
barədə müvafiq akt tərtib olunur.
2.9. Müşahidənin nəticələri
ümumiləşdirilərkən onun göstəricilərinin
müvafiq dövrlərin göstəriciləri
ilə müqayisəliliyi tə`min edilir.
2.10. Tərtib olunmuş aktlar müşahidədə
iştirak edən vergi orqanının vəzifəli
şəxsi (şəxsləri), vergi ödəyicisi
(onun səlahiyyətli nümayəndəsi)
tərəfindən imzalanır.
2.11. Müşahidə aparılarkən vergi
ödəyicisi (onun səlahiyyətli nümayəndəsi)
tərəfindən gəlir götürmək
üçün istifadə etdikləri, yaxud
vergi tutulan obyektlərin saxlanılması ilə
bağlı olan istehsal, anbar, ticarət binalarında
və digər sahələrdə əhali ilə
pul hesablaşmalarının aparılması
qaydalarının pozulması, vergitutma obyektlərinin
uçotunun aparılmaması, aksiz markaları
ilə markalanmalı olan malların markalanmadan
və ya saxta aksiz markaları ilə markalanmaqla
istehsalı, satışı və saxlanılması
faktları, habelə qanunsuz və ya yalançı
sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul
olan fiziki şəxslər və ya müəssisələr
aşkar edildikdə, Azərbaycan Respublikasının
İnzibati Xətalar Məcəlləsində
nəzərdə tutulmuş qaydada inzibati xəta
haqqında protokol tərtib olunur.
2.12. Vergi ödəyicisi vergi orqanının
vəzifəli şəxsinin (şəxslərinin)
müşahidə aparmaq üçün obyektinə
(yaşayış binaları (sahələri)
istisna olmaqla) daxil olmasına icazə vermədikdə,
müşahidəni aparmalı olan vergi orqanının
vəzifəli şəxsi (şəxsləri)
və vergi ödəyicisi tərəfindən
imzalanan akt tərtib edilir və qüvvədə
olan qanunvericiliyə uyğun müvafiq tədbirlər
görülür.
2.13. Vergi ödəyicisi (onun səlahiyyətli
nümayəndəsi) və ya fərdi sahibkar
aktları imzalamaqdan imtina etdikdə, vergi orqanının
vəzifəli şəxsi (şəxsləri)
tərəfindən həmin aktlarda müvafiq
qeydlər aparılır.
2.14. Tərtib olunmuş aktların və protokolların
surətləri vergi ödəyicisinə (onun
səlahiyyətli nümayəndəsinə)
və ya fərdi sahibkara verilir.
2.15. Tərtib olunmuş aktlar və protokollar
müşahidə keçirildikdən dərhal
sonra vergi orqanının müşahidənin
nəticələrini ümumiləşdirməli
olan vəzifəli şəxsinə təhvil
verilir. Aktlar və protokollar vergi orqanında
açılan, Azərbaycan Respublikasının
Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq
edilmiş forma üzrə tərtib olunmuş,
səhifələnmiş, tikilmiş və
möhürlənmiş xüsusi kitabda qeydə
alınmalı və təqvim ilinin əvvəlindən
artan yekunla nömrələnməlidir.
2.16. Müşahidə zamanı inzibati xətaya
yol verilməsi haqqında tərtib olunmuş
aktlara və protokollara Azərbaycan Respublikasının
İnzibati Xətalar Məcəlləsinə
uyğun olaraq baxılır.
2.17. Müşahidənin nəticələri
üzrə müəyyən edilmiş istehsal
həcminin və malların (işlərin,
xidmətlərin) satış dövriyyəsinin
vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim
olunmuş bəyannamələrdə öz
əksini tapmaması təqdim edilən vergi
hesabatları, habelə vergilərin hesablanması
və ödənilməsini özündə
əks etdirən və vergi ödəyicisinin
fəaliyyəti haqqında vergi orqanında
olan digər sənədlər əsasında
kameral qaydada vergi yoxlaması aparılmasına
əsas verir.
2.18. Müşahidənin nəticələri
üzrə istehsal həcmi və malın (işin,
xidmətin) satış dövriyyəsinin aylıq
gəlirin vergi tutulmayan məbləğinin
1 min mislindən artıq müəyyən edildikdə,
ƏDV üçün qeydiyyatdan keçməyə
borclu olan, lakin qeydiyyat üçün ərizə
verməyən vergi ödəyicisini vergi orqanı
ƏDV üzrə öhdəliyin yarandığı
aydan sonrakı hesabat dövrünün birinci
günündən ƏDV məqsədləri
üçün qeydiyyata alır və ona müvafiq
qeydiyyat bildirişi göndərir.
